تفاوت ویکی پدیا و ویکی داده چیست؟ بسیاری از برندها ، مدیران کسب و کارها و صاحبان استارتاپ ها در زمان ثبت حضور خود در دنیای دیجیتال ، دو واژه ویکی پدیا (Wikipedia) و ویکی دیتا (Wikidata) را به جای یکدیگر بکار می برند یا تفاوت بنیادین آنها را نمی دانند. اگرچه هر دو پروژه تحت نظر بنیاد ویکی مدیا (Wikimedia Foundation) فعالیت می کنند و نقش مکمل یکدیگر را دارند، اما عملکرد ساختار اطلاعاتی و هدف نهایی آنها کاملا باهم متفاوت است.
درک دقیق تفاوت های ویکی پدیا و ویکی دیتا نه تنها به درک بهتر گراف دانش گوگل (Google Knowledge Graph) کمک می کند، بلکه الگوی صحیح استراتژی برندسازی دیجیتال را برای شما روشن می کند. در این مقاله کامل از سایت نیکداد، تفاوت های مهم این دو بستر و نقش آنها را در اکوسیستم ویکی مدیا و برندسازی بررسی می کنیم.
ویکی پدیا چیست؟
ویکی پدیا یک دانشنامه آزاد ، چند زبانه و متنی است که توسط جامعه ای از داوطلبان در سراسر دنیا نوشته و ویرایش می شود. هدف اصلی ویکی پدیا، ارائه اطلاعات جامع ، بی طرفانه و قابل اثبات درباره اشخاص ، شرکت ها ، رویدادها و مفاهیم علمی و تاریخی به زبان ساده برای انسان ها می باشد.
محتوای ویکی پدیا بر پایه متن ، تصویر و ارجاع به منابع معتبر شکل می گیرد. یکی از مهم ترین قوانین ویکی پدیا برای ایجاد مقاله، اصل سرشناسی (Notability) است؛ به این معنی که موضوع مورد نظر باید قبلا در منابع مستقل و معتبر همانند خبرگزاری های رسمی ، کتاب ها و مجلات تخصصی به طور گسترده پوشش داده شده باشد.
- مخاطب اصلی: انسان ها (خوانندگان و پژوهشگران)
- نوع داده: متن غیر ساختار یافته (روایتی و توصیفی)
- زبان: مقالات به زبان های مختلف به صورت مستقل نوشته می شوندو تجربه مستقیم یکدیگر نیستند.
ویکی دیتا چیست؟
ویکی داده یا ویکی دیتا یک دیتابیس مرکزی ، آزاد و چند زبانه و کاملا ساختار یافته است که اطلاعات پایه و فکت های کلیدی را برای تمام پروژه های ویکی مدیا از جمله ویکی پدیا و همچنین موتورهای جستجو فراهم می کند.
برخلاف ویکی پدیا که متن محور است، ویکی داده اطلاعات را به صورت موجودیت (Entity) و با فرمت داده های ساختار یافته (Structured Data) ذخیره می کند. هر موضوع در ویکی دیتا یک شناسه منحصر به فرد (همانند Q42 برای داگلاس آدامز) دارد که ویژگی ها و مقادیر آن به صورت صریح تعریف می شوند.
- مخاطب اصلی: ماشین ها ، هوش مصنوعی ، موتورهای جستجوگر همانند گوگل و الگوریتم های هوشمند
- نوع داده: داده ساختار یافته (آیتم ها ، ویژگی های و گزاره ها)
- کاربرد اصلی: تغذیه پنل دانش گوگل (Knowledge Panel)، همگام سازی اطلاعات بین زبان های مختلف ویکی پدیا و ارائه داده به سیستم های هوشمند
تفاوت ویکی پدیا و ویکی دیتا
اصلی ترین فرق بین ویکی پدیا و ویکی دیتا در نحوه ذخیره سازی داده و اطلاعات و مخاطب هدف آنها است. Wikipedia برای مطالعه انسان طراحی شده و کاملا متنی است ، اما wikidata بر طبق استاندارهای وب معنایی (Semantic Web) بوده و برای پردازش رایانه ای ساختار یافته است.
برای درک سریع و دقیق این تفاوت ها ، جدول زیر ویژگی های مهم این دو بستر را باهم مقایسه می کند:
| ویژگی | ویکیپدیا | ویکیداده |
| نوع پروژه | دانشنامه | پایگاه داده ساختاریافته |
| نوع محتوا | مقاله | داده و موجودیت |
| هدف اصلی | ارائه اطلاعات | ذخیره و سازماندهی داده |
| ساختار | متن | داده ساختاریافته |
| صفحه مقاله | دارد | ساختار متفاوت دارد |
آیا داشتن صفحه ویکی دیتا به معنی واجد شرایط بودن برای ویکی پدیا است؟
پاسخ بسیار روشن و کوتاه است: خیر!!
یکی از بزرگترین سو تفاهم ها در زمینه حضور در وب ، یکسان فرض نمودن شرایط پذیرش این دو بستر است:
- قوانین آسان تر ویکی داده: ساخت یک آیتم در ویکی دیتا کاملا ساده تر است و سخت گیری های شدید در ویکی پدیا درون آن اعمال نمی شود. اگر یک موضوع در یک منبع معتبر اشاره شده باشد یا به پروژه دیگری متصل باشد، می تواند صاحب آیتم ویکی دیتا شود.
- سخت گیری در سرشناسی ویکی پدیا: داشتن آیتم در ویکی دیتا به هیچ وجه تضمین کننده قبول مقاله در ویکی پدیا نیست. برای ساخت مقاله در ویکی پدیا ، حتما باید معیارهای سخت گیرانه سرشناسی در ویکی پدیا محرز شده باشد و ادعاها بر اساس منابع معتبر ویکی پدیا به اثبات برسند.
اگر بدون داشتن شرایط سرشناسی اقدام به ایجاد مقاله در ویکی پدیا نمایید، حتی با وجود داشتن صفحه ویکی دیتا ، مقاله شما دچار دلایل حذف صفحه ویکی پدیا شده و سریعا پاک خواهد شد.
آیا ویکی دیتا می تواند به حضور یک موضوع در اکوسیستم ویکی مدیا کمک کند؟
بله ، قطعا. اگرچه ویکی دیتا جایگزین سرشناسی نمی شود، اما نقش مهمی در تقویت جایگاه دیجیتال یک برند یا شخص ایفا می کند:
- اتصال زبان های مختلف: ویکی دیتا مانند یک پل ارتباطی تمامی مقالات مرتبط با یک موضوع را در زبان های مختلف ویکی پدیا به همدیگر لینک می دهد.
- تغذیه گراف دانش گوگل (Knowledge Graph): موتورهای جستجو به ویژه گوگل ، اطلاعات اولیه برای ساخت گوگل نالج یا Knowledge Panel (باکس اطلاعات سمت راست گوگل) را مستقیم از داده های ساختار یافته ویکی دیتا استخراج می کنند.
- افزایش اعتبار معنایی: داشتن آیتم اختصاصی در ویکی داده ، هویت دیجیتال برندتان را برای هوش مصنوعی و موتورهای جستجو شفاف تر می سازد.
برای اشخاصی که به دنبال ثبت برند خود هستند، تسلط بر نحوه ثبت صحیح داده ها یا استفاده از راهنمای ساخت صفحه ویکی پدیا و بهره گیری از خدمات ساخت صفحه ویکی پدیا نیکداد می تواند مسیر تایید موجودیت در اکوسیستم ویکی مدیا را بسیار هموار تر کند.
برای یک شرکت، ویکی پدیا مهم تر است یا ویکی داده؟
برای پاسخ به این سوال ، ابتدا باید هدف شرکت از حضور در اکوسیستم آنلاین را بررسی و مشخص نماییم:
۱. نقش ویکی پدیا برای شرکت ها (اعتبار و برندسازی انسانی)
اگر هدف شرکت تان جلب اعتماد مشتریان ، اثبات اعتبار بین المللی ، بهبود روابط عمومی (PR) و ارتقای پرستیژ برند است. داشتن مقاله در ویکی پدیا فوق العاده ضروری و حیاتی است. مقاله ویکی پدیا قوی ترین تاییدیه رسمی برای سرشناسی برند است. بررسی جزئیات ویکی پدیا برای شرکت ها و برندها نشان می دهد که داشتن یک مقاله استاندارد چقدر بر اعتبار تجاری تاثیرگذار است.
۲. نقش ویکی داده برای شرکت ها (بهینه سازی برای هوش مصنوعی و گوگل)
اگر هدف شما دیده شدن در نتایج هوشمند گوگل، تشکیل گراف دانش Knowledge Panel، دسترسی دستیارهای صوتی (مثل Siri و Google Assistant) به اطلاعات شرکت و تثبیت داده های رسمی همانند تاریخ تاسیس ، مدیر عامل و وب سایت است، ویکی داده ابزار مهم و حیاتی است.
نتیجه گیری برای کسب و کارها: بهترین استراتژی، ترکیب هردو تا است. شرکت ها ابتدا باید پایه های سرشناسی خود را تقویت کنند و سپس از طریق روش های اصولی و آگاهانه از چگونه صفحه ویکی پدیا بسازیم؟ و بررسی دقیق هزینه ساخت صفحه ویکی پدیا، حضوری یکپارچه در هر دو بستر ایجاد کنند.
سوالات متداول تفاوت ویکی پدیا و ویکی داده
۱. آیا می توان بدون داشتن صفحه ویکی پدیا، صفحه ویکی داده داشت؟
بله. شما می توانید برای یک شخص یا مجموعه، آیتم مستقل در ویکی داده ایجاد کنید بدون اینکه آن موضوع در ویکی پدیا مقاله ای داشته باشد.
۲. آیا ویرایش اطلاعات در ویکی داده باعث تغییر خودکار متن ویکی پدیا می شود؟
فقط در بخش هایی که مقاله ویکی پدیا از الگوی جعبه اطلاعات (Infobox) متصل به ویکی داده استفاده می کند، تغییر داده ها در ویکی دیتا به صورت خودکار در wikipedia به روز رسانی می شود. متن اصلی مقاله نیازمند ویرایش جداگانه است.
۳. چرا گوگل به اطلاعات ویکی دیتا اهمیت زیادی می دهد؟
چون اطلاعات ویکی دیتا یا ویکی داده کاملاً ساختار یافته (Structured Data) و ماشین خوان است. این فرمت استاندارد به الگوریتم های گوگل اجازه می دهد بدون نیاز به تحلیل متون پیچیده، فکت ها و ارتباطات میان اشخاص و شرکت ها را درک کند.




